Word nu lid!

  • • 4x per jaar Pso-Nieuws
  • • Informatie- en ledenavonden
  • voor 28 euro per jaar

De meeste zorgverzekeraars vergoeden het lidmaatschap van een patiëntenvereniging

Meld je nu aan

Sinds 2005 zijn er nieuwe geneesmiddelen beschikbaar voor de behandeling van plaque-psoriasis, ook wel psoriasis vulgaris genoemd. Deze nieuwe geneesmiddelen worden als groep aangeduid met de term “biologicals”.

Biologicals vormen een groep van gemodificeerde eiwitten die speciaal zijn ontwikkeld om de immunologische processen in het lichaam die psoriasis veroorzaken te beïnvloeden. Biologicals kunnen psoriasis niet genezen, maar kunnen wel de symptomen van psoriasis onderdrukken.

De naam biologicals is afgeleid van de manier waarop deze nieuwe geneesmiddelen worden geproduceerd. De term biological is opgebouwd uit de woorden “bio” en “logical”. De term “bio” heeft betrekking op het productieproces, want de biologicals worden namelijk geproduceerd in (biologische) zoogdiercellen door middel van recombinante technieken. De term “logical” komt voort uit het feit dat deze middelen speciaal zijn ontwikkeld en via een logisch werkingsmechanisme werken.

Een diverse groep nieuwe middelen

De biologicals die in Nederland zijn geregistreerd voor de behandeling van plaque-psoriasis zijn onder te verdelen in 2 groepen, namelijk de T-cel modulator (efalizumab (Raptiva®)) en de TNF-alfa remmers (etanercept (Enbrel®) en infliximab (Remicade®)). Etanercept en infliximab zijn naast de behandeling voor plaque-psoriasis ook onder andere nog geregistreerd voor de behandeling van artritis psoriatica. Adalimumab (Humira®), een TNF-alfa remmer, is alleen geregistreerd voor artritis psoriatica.

T-cel modulatoren

T-cel modulatoren beïnvloeden de activiteit van de T-cel (witte bloedcel). T-cellen spelen een essentiële rol bij het ontstaan en onderhouden van psoriasis. T-cel modulatoren remmen de werking van T-cellen waardoor een verbetering van de aangedane delen van de huid optreedt. Voorbeelden van T-cel modulatoren zijn efalizumab (Raptiva®) en alefacept (Amevive®). Alleen efalizumab (Raptiva®) is in Nederland beschikbaar.

Efalizumab (Raptiva®)
Efalizumab, het werkzame bestanddeel van Raptiva®, is een gehumaniseerd monoklonaal antilichaam en bindt aan de T-cel. Na binding aan efalizumab worden T-cellen niet geactiveerd en verhinderd om de huid binnen te dringen. Dit leidt er toe dat verschillende stappen in het ontstekingsmechanisme worden geremd wat vervolgens vermindering van de verschijnselen van psoriasis geeft.

Raptiva is vanwege ernstige bijwerkingen in het voorjaar 2009 van de markt gehaald. Wanneer U Raptiva gebruikt moet U contact opnemen met Uw behandelende arts.

Efalizumab is geregistreerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque-psoriasis. Efalizumab dient 1 maal per week toegediend te worden d.m.v. een onderhuidse injectie. De aanbevolen dosering is 1mg/kg lichaamsgewicht en efalizumab mag als onderhoudsbehandeling worden gebruikt. Het injecteren van efalizumab kan de patiënt zelf thuis doen. Het effect van de behandeling met efalizumab wordt na de eerste 12 weken gebruikt beoordeeld. Patiënten mogen alleen doorgaan met het gebruik van efalizumab, wanneer na de eerste 12 weken de symptomen (PASI-score) met 50% zijn afgenomen.


TNF-alfa remmers


De groep TNF-alfa remmers oefenen hun werking uit door het binden aan TNF-alfa (tumor necrose factor alfa). TNF-alfa wordt door het lichaam zelf aangemaakt en speelt een rol bij het ontstaan van de ontstekingsreacties bij psoriasis. Na toediening van TNF-alfa remmers wordt het TNF-alfa in het lichaam gebonden waardoor de ontstekingen worden geremd en de psoriasis symptomen afnemen.

Adalimumab (Humira®)
Adalimumab, het werkzame bestanddeel van Humira®, is een humaan monoklonaal antilichaam en werkt door het binden aan TNF-alfa. Hierdoor wordt de activiteit van TNF-alfa geremd en nemen de symptomen van psoriasis arthropatica af. Adalimumab is o.a. geregistreerd voor de behandeling van psoriasis arthropathica. Adalimumab wordt 1 maal per 2 weken toegediend d.m.v. een onderhuidse injectie. De aanbevolen dosering is 40mg. Het injecteren van adalimumab kan de patiënt zelf thuis doen.

Etanercept (Enbrel®)
Het werkzame bestanddeel van Enbrel®, is gemaakt van 2 menselijke eiwitten en werkt door het binden aan TNF-alfa. Hierdoor wordt de werking van TNF-alfa geremd en nemen de psoriasis symptomen af.

Etanercept is o.a. geregistreerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque-psoriasis en psoriasis arthropathica. Etanercept dient 2 maal per week toegediend te worden d.m.v. een onderhuidse injectie. De aanbevolen dosering is 25 mg gedurende 12 weken. De behandeling kan maximaal 24 weken duren waarna de behandeling gestopt dient te worden. Het injecteren van etanercept kan de patiënt zelf thuis doen.

Infliximab (Remicade®)
Het werkzame bestanddeel van Remicade®, is een humaan-muis monoklonaal antilichaam en werkt door het binden aan TNF-alfa. Hierdoor wordt de activiteit van TNF-alfa geremd en nemen de psoriasis symptomen af. Infliximab is o.a. geregistreerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque-psoriasis en artritis psoriatica. Infliximab wordt eenmaal per 8 weken per infuus toegediend. Wanneer de behandeling na 14 weken niet voldoende effectief is dient het gestopt te worden. Het toedienen van infliximab gebeurt in een gezondheidsinstelling.

Ustekinumab (Stelara®)
Stelara is een nieuw geneesmiddel voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen. De werkzame stof is ustekinumab. Stelara is een humaan monoklonaal antilichaam en werkt door het effect van interleukine-12 en interleukine-23 te blokkeren. Dit zijn de cytokines die bij psoriasis in verhoogde mate voorkomen en die mede de ontsteking veroorzaken. Zo kan Stelara een bestaande ontsteking verminderen en een nieuwe ontsteking voorkomen.

Stelara is geregistreerd voor de behandeling van matige tot ernstige plaque psoriasis bij volwassenen (patiënten ouder dan 18 jaar) met onvoldoende respons op, of een contra-indicatie of intolerantie voor andere systemische therapieën waaronder ciclosporine, methotrexaat en PUVA. Stelara wordt geleverd als vloeistof voor injectie. In één verpakking zit één flacon die 45 mg Stelara bevat in 0,5 ml. Het middel wordt toegediend via een subcutane injectie volgens het volgende schema:
Aanvangsdosis van 45 mg in week 0, gevolgd door een inductiedosis van 45 mg in week 4.
Na de tweede dosis dienen volgende doses elke 12 weken te worden toegediend (dus in week 16, 28, 40, enz.).
Eind oktober 2009 zal voor Stelara ook een Thuisservice van start gaan. Via deze service kunnen patiënten, in plaats van in het ziekenhuis, elke 12 weken thuis –of op een andere locatie naar keuze- hun medicatie krijgen toegediend door een getraind verpleegkundige.

Waarschuwing: dec 2014
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) raadt artsen aan om extra alert te zijn op huidproblemen bij patiënten die het geneesmiddel Stelara krijgen voorgeschreven. Het gebruik van ustekinumab (Stelara) kan leiden tot ernstige huidproblemen zoals exfoliatieve dermatitis en huidexfoliatie (extreme huidschilfering). Wanneer de patiënt deze symptomen ontwikkelt en de arts vermoedt een verband met Stelara dan wordt geadviseerd te stoppen met het gebruik, zo meldt het CBG.
Stelara is een geneesmiddel voor de behandeling van matige tot ernstige psoriasis en actieve arthritis psoriatica bij volwassen patiënten. Ustekinumab wordt voorgeschreven wanneer andere therapieën onvoldoende werken. De symptomen van exfoliatieve dermatitis zijn mogelijk niet te onderscheiden van erytrodermische psoriasis. Patiënten met plaque psoriasis kunnen erytrodermische psoriasis ontwikkelen als onderdeel van het natuurlijke verloop van hun aandoening.
De waarschuwing is gestuurd naar alle reumatologen (in opleiding), dermatologen (in opleiding) en (ziekenhuis-)apothekers (in opleiding).
© Nationale Zorggids

Welke psoriasis patiënten krijgen deze nieuwe biologicals?

Niet alle psoriasis patiënten komen in aanmerking voor een behandeling met biologicals. Alleen patiënten met matige tot ernstige plaque-psoriasis komen in aanmerking voor een behandeling met een biological. Bovendien moeten patiënten, voordat ze een biological gaan gebruiken, eerder zonder succes behandeld zijn geweest met methotrexaat, cyclosporine en PUVA (lichttherapie).

Matig tot ernstige plaque-psoriasis is gedefinieerd als een PASI (Psoriasis Area and Severity Index) score van tenminste 10 of een PASI score van tenminste 8 plus een SKINDEX-29 score van meer dan 35.

De werkzaamheid van biologicals wordt beoordeeld na 12 weken gebruik. Na 12 weken wordt beoordeeld of de patiënt door mag gaan met het gebruik van de biological. Wanneer de PASI score minder dan 50% is afgenomen dan dient de behandeling gestaakt te worden. Wanneer de PASI score na 12 weken met tenminste 50% is afgenomen mag de patiënt de behandeling voortzetten.


Bijwerkingen

Zoals alle geneesmiddelen kunnen biologicals bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen ze krijgt. De meeste bijwerkingen zijn mild tot matig. Sommige bijwerkingen kunnen echter ernstig zijn en behandeling vereisen. Binnen de biologicals zijn er verschillen in bijwerkingprofielen tussen de verschillende middelen.

Bijwerkingen die bij biologicals zeer vaak (>1/10 patiënten) optreden zijn: griepachtige verschijnselen, infecties (veelal van de bovenste luchtwegen) en reacties op de injectieplaats. De bijwerkingen na langdurige toediening zijn op dit moment nog niet bekend. Het is theoretisch mogelijk dat de biologicals op lange termijn de kans op kanker vergroten.