Word nu lid!

  • • 4x per jaar Pso-Nieuws
  • • Informatie- en ledenavonden
  • voor 28 euro per jaar

De meeste zorgverzekeraars vergoeden het lidmaatschap van een patiëntenvereniging

Meld je nu aan

Er zijn verschillende medicijnen die U tegen psoriasis in kunt nemen. Onderstaand worden ze besproken.

Omdat de kans op ernstige bijwerkingen groot is, wordt de patiënt regelmatig gecontroleerd door de behandelende dermatoloog.

Hieronder een uitleg per medicijn:

Methotrexaat
Methotrexaat wordt al sinds meer dan 40 jaar gebruikt voor de behandeling van ernstige psoriasis. Het middel heeft ook een goed effect op psoriasis pustulosa en psoriasis erytrodermie. Methotrexaat remt de celdeling van keratinocyten en ontstekingscellen en heeft ook invloed op de immuniteit.

De behandeling
Methotrexaat wordt gegeven in de vorm van tabletten. Men begint meestal met een proefdosis van 2,5-5 mg om na een week te bepalen of dit ongewenste effecten op de bloedaanmaak heeft veroorzaakt. Daarna kan gestart worden met een lage dosis, die geleidelijk wordt opgebouwd. Meestal worden, om de kans op bijwerkingen te beperken, de pillen niet dagelijks ingenomen, maar op 2 dagen per week in 3 gelijke doses. Wanneer de psoriasis (bijna) verdwenen is, wordt overgegaan op een zo laag mogelijke onderhoudsdosering.

Werkzaamheid
Bijna 4/5 van de met methotrexaat behandelde mensen kan een verbetering van 75% of meer van de psoriasis halen. Wanneer de behandeling gestopt wordt, komt de psoriasis bij nagenoeg iedereen binnen een jaar weer terug, zodat meestal gekozen wordt voor een onderhoudsdosering.

Bijwerkingen van methotrexaat
Bijwerkingen komen veel voor en kunnen ernstig zijn. Vele patienten krijgen maagdarmklachten tijdens de behandeling (misselijkheid, braken, diarree). Methotrexaat kan de aanmaak van rode en witte bloedcellen in het beenmerg onderdrukken. De belangrijkste bijwerking die de toepassing van methotrexaat beperkt is beschadiging van de lever (hepatotoxiciteit). De kans hierop is groter bij mensen die alcohol gebruiken, bij te zware mensen (obesitas), bij suikerziekte en bij het gebruik van bepaalde geneesmiddelen. Acute schade aan de lever kan worden ontdekt door bloedonderzoek en echografie, maar voor onderzoek naar schade op langere termijn moet soms een leverbiopsie worden verricht.
Daarbij wordt onder plaatselijke verdoving door de buikhuid heen een stukje uit de lever weggehaald met een soort naald. Als er zichtbare schade is, moet de behandeling altijd worden gestaakt.

Voorzorgsmaatregelen
Er zijn vele redenen waaronder diverse ziekten, zwangerschap, kinderwens en het gebruik van bepaalde medicijnen, waarom mensen niet met methotrexaat behandeld kunnen worden. Daar zal de dermatoloog goed naar kijken. Ook worden regelmatige polikliniek controles afgesproken en wordt bloed en urine onderzocht en de eerste keer een röntgenfoto van de longen gemaakt. Soms geeft de dermatoloog samen met methotrexaat ook foliumzuur, dat de kans op sommige bijwerkingen zoals misselijkheid zou verkleinen.


Ciclosporine
merknamen: Neoral en Sandimmune.
Cyclosporine wordt al vele jaren gebruikt om afstotingsverschijnselen te voorkomen bij orgaantransplantatie (bijv. nier). De eerste positieve effecten van cyclosporine bij psoriasis werden in 1979 bekendgemaakt. Ciclosporine is een middel dat de immuniteit (afweer) onderdrukt. Het remt onder andere de deling van T-lymfocyten, die bij psoriasis een belangrijke rol spelen. Het wordt sinds ongeveer 15 jaar gebruikt voor de behandeling van psoriasis.

Behandeling
Ciclosporine voor de behandeling van psoriasis wordt gegeven in de vorm van capsules van 25 en 100 mg en als drank (100 mg/ml). De aanvangsdosis is 3 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag, in 2 doses per dag in te nemen. Het effect op psoriasis is afhankelijk van de dosering: een hogere dosering leidt tot een beter en sneller resultaat (maar ook tot meer bijwerkingen). Bij onvoldoende effectiviteit kan de dosis verhoogd worden naar maximaal 5 mg/kg/dag. Geadviseerd wordt de behandeling geleidelijk af te bouwen wanneer de psoriasis nagenoeg verdwenen is. Bij acuut stoppen van de behandeling is de kans namelijk groot dat de psoriasis snel terugkomt.

De werkzaamheid
De effectiviteit van de behandeling met ciclosporine is afhankelijk van de dosering: hoe hoger de dosis, des te beter het resultaat. Bij ongeveer 1 op de 3 wordt na 16 weken een verbetering van minimaal 75% bereikt en bij 1 op de 5 wordt zal de psoriasis na die tijd (bijna) genezen zijn.

Bijwerkingen
Bijwerkingen van ciclosporine komen vaak voor en zijn soms ernstig. Hoge bloeddruk en nierfunctiestoornissen worden regelmatig gezien en kunnen ernstig zijn. Andere bijwerkingen zijn haargroei in het gelaat en op het lichaam, opzwelling van het tandvlees, tintelingen in de handen en voeten, leverfunctiestoornissen en maagdarmklachten.

Voorzorgsmaatregelen
Er zijn vele redenen (waaronder zwangerschap, hoge bloeddruk, nierfunctiestoornissen, leverfunctiestoornissen, kanker, voorafgaande behandelingen met arseen, ioniserende straling en PUVA, en het gebruik van bepaalde medicijnen) waarom mensen niet met ciclosporine behandeld kunnen worden. Daar zal de dermatoloog goed naar kijken. Ook worden regelmatige polikliniek controles afgesproken, wordt bloed en urine onderzocht en wordt de bloeddruk regelmatig gecontroleerd.

Acitretine
merknaam: Neotigason
Acitretine is een geneesmiddel dat is afgeleid van vitamine A. Acitretine zelf wordt gebruikt vanaf 1988, daarvoor was er al ervaring opgedaan met een ander vitamine A-afgeleide (etretinaat) voor de behandeling van psoriasis. De vitamine A-afgeleiden (hiervoor wordt meestal de term retinoïden gebruikt) onderdrukken de celdeling van keratinocyten, verminderen het aantal ontstekingscellen en beïnvloeden de immuniteit.

De behandeling
Acitretine wordt gegeven in de vorm van capsules van 10 en 25 mg. Bij vrouwen wordt gestart na een maand betrouwbare anticonceptie, tijdens de menstruatie of na een negatieve zwangerschapstest. Daarna wordt de dosis aangepast aan de reactie op de behandeling, waarbij zowel gekeken wordt naar de resultaten als naar de bijwerkingen. Deze dosering varieert dan van 0,5-0,8 mg per kilogram lichaamsgewicht dag en is maximaal 1 mg/kg/dag. Zodra de psoriasis bijna is verdwenen, kan men de behandeling staken of kan besloten worden tot een onderhoudsbehandeling. De duur daarvan en de onderhoudsdosering worden individueel bepaald aan de hand van het resultaat en de bijwerkingen.

De werkzaamheid
Van alle systemische behandelingen is acitretine de minst effectieve. Ook UVB en PUVA werken beter. Van de mensen die er mee behandeld worden zal slechts bij 1 op de 5 een verbetering van 75% van de psoriasisplekken optreden en bij minder dan 1 op de 10 zal de psoriasis (bijna) verdwijnen. Bij hogere doseringen werkt acitretine beter, maar geeft dan vaak onacceptabele bijwerkingen. De werkzaamheid kan aanzienlijk verhoogd worden door acitretine te combineren met PUVA of UVB.

Bijwerkingen
Bij nagenoeg iedereen die met acitretine behandeld wordt zullen bijwerkingen optreden. De meeste daarvan zijn van de huid, de huidaanhangsels en de slijmvliezen: droge huid, droge slijmvliezen (neus, ogen), jeuk, schilfering, plakkerige huid, neusbloedingen, haaruitval, nagelafwijkingen en gevoeligheid van de huid voor verbranding. Daarnaast komen hoofdpijn, spier- en gewrichtspijnen regelmatig voor. Acitretine kan in zeldzame gevallen de lever beschadigen en verhoogt soms het vetgehalte in het bloed. Een zeer ernstige bijwerking is dat het middel de ongeboren vrucht van zwangere vrouwen kan misvormen. Nachtblindheid kan vooral bij mensen die 's nachts moeten rijden een probleem en gevaarlijk zijn.

Voorzorgsmaatregelen bij de behandeling met acitretine
Er zijn vele redenen (waaronder nier- en leveraandoeningen, alcoholmisbruik, te hoog vetgehalte in het bloed, zwangerschap en zwangerschapswens, en het gebruik van bepaalde medicijnen) waarom mensen niet met acitretine behandeld kunnen worden. Daar zal de dermatoloog goed naar kijken. Ook worden regelmatige polikliniek controles afgesproken, wordt bloed en urine onderzocht en worden bij langdurige behandeling jaarlijks röntgenfoto's van de wervelkolom gemaakt. Vrouwen mogen tot 2 jaar na het stoppen van de behandeling absoluut niet zwanger worden.


Fumaraten
Fumaraten zijn geneesmiddelen die zijn afgeleid van fumaarzuur. Deze medicijnen werden voor het eerst gebruikt in Duitsland in 1959. Fumaraten onderdrukken de celdeling van keratinocyten en van T-cellen en hebben een gunstige invloed op de ontstekingsreactie in de huid van psoriasisplekken (Wat gebeurt er in de huid van psoriasisplekken?). De behandeling met fumaraten in de vorm van Fumaderm tabletten is in Nederland niet geregistreerd. De consequenties daarvan zijn dat de dermatoloog een zogeheten artsenverklaring moet ondertekenen en dat het medicijn niet altijd door de zorgverzekeraars wordt vergoed. In plaats van Fumaderm wordt daarom meestal een geneesmiddel gebruikt dat precies dezelfde samenstelling heeft en dat in Nederland wordt bereid.

De behandeling met fumaraten
Bij de behandeling met fumaraten wordt gebruik gemaakt van tabletten, die dimethylfumaraat en de calcium-, magnesium- en zinkzouten van monoethylfumaraat bevatten. Er bestaan lichte tabletten om de behandeling mee te beginnen en zwaardere tabletten voor voortzetting van de behandeling. Er wordt begonnen met 1 maal daags 1 lichte tablet en in de loop van 9 weken wordt de dosering verhoogd tot maximaal 6 zware tabletten per dag (3 maal daags 2). Deze maximale dosering blijft gehandhaafd totdat de psoriasis (bijna) verdwenen is. Vervolgens kan men tijdens de daaropvolgende weken de dosis verlagen met 1 tablet per week tot een dagelijkse onderhoudsdosis van 2-3 tabletten.

De werkzaamheid
Bij ongeveer 1 op de 4 mensen die met fumaraten worden behandeld is de psoriasis na 16 weken (bijna) verdwenen. Hoeveel mensen een duidelijke verbetering (maar geen genezing) laten zien is niet goed bekend.

Bijwerkingen van fumaraten
De voornaamste bijwerkingen die bij systemische therapie met fumaraten kunnen optreden zijn: opvliegers, maagdarmklachten (misselijkheid, braken, diarree), jeuk, vermoeidheid, nier- en leverfunctiestoornissen, stijging van het cholesterol in het bloed en vermindering van de witte bloedcellen. Maagdarmklachten zijn regelmatig een reden om de behandeling te staken.

Voorzorgsmaatregelen
Er zijn vele redenen (waaronder nier- en leveraandoeningen, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, maagdarmklachten, zwangerschap, en het gebruik van bepaalde medicijnen) waarom mensen niet met fumaraten behandeld kunnen worden. Daar zal de dermatoloog goed naar kijken. Ook worden (vooral in het begin) regelmatige polikliniek controles afgesproken en wordt bloed en urine onderzocht.